Badanie prostaty – jak wygląda i kto powinien je wykonywać?

Strona główna / Baza wiedzy / Badanie prostaty – jak wygląda i kto powinien je wykonywać?






Badanie prostaty – jak wygląda i kto powinien je wykonywać?

Data dodania wpisu: 4 kwietnia 2024
badanie prostaty - jak wygląda?

Prostata (inaczej – gruczoł krokowy) to mały gruczoł u mężczyzny, odpowiedzialny za produkcję płynu nasiennego odżywiającego i transportującego plemniki w czasie wytrysku. Prostata położona jest bezpośrednio pod pęcherzem moczowym i do przodu od odbytnicy. Otacza ona początkowy odcinek cewki moczowej – przewodu, którym mocz odpływa z pęcherza moczowego na zewnątrz ciała. Z tego powodu gruczoł krokowy odgrywa też rolę w układzie moczowym, a jego kondycja ma wpływ na komfort oddawania moczu u mężczyzny.

Funkcja prostaty

Podstawowym zadaniem prostaty jest produkcja płynu nasiennego, który łączy się z plemnikami z najądrzy i innymi składnikami z pęcherzyków nasiennych w trakcie wytrysku. Wydzielina prostaty chroni i odżywia plemniki, wpływa na ich  żywotność i ruchliwość. Dodatkowo, mięśnie prostaty odgrywają rolę w przemieszczaniu nasienia na zewnątrz w momencie ejakulacji, 

Choroby gruczołu krokowego – jakie są objawy?

Do najważniejszych chorób gruczołu krokowego należą:

Łagodny rozrost prostaty – powiększenie gruczołu krokowego, bardzo często obserwowane  u starszych mężczyzn, które nie ma charakteru nowotworowego. Powiększająca się prostata zaciska cewkę moczową, utrudniając oddawanie moczu i dając takie dolegliwości, jak: osłabiony i przerywany strumień moczu, częste oddawanie moczu, trudności w rozpoczęciu mikcji, konieczność oddawania moczu w nocy czy uczucie niepełnego opróżniania pęcherza.

Zapalenie prostaty – ostre zapalenie prostaty to bakteryjne zakażenie układu moczowego obejmujące gruczoł krokowy, zwykle o dość gwałtownym przebiegu, z dolegliwościami bólowymi  w okolicy krocza i miednicy, dużym utrudnieniem w oddawaniu moczu oraz objawami grypopodobnymi, jak gorączka i dreszcze. U części pacjentów zapalenie prostaty może przejść w formę przewlekłą, z okresowym nasilaniem się objawów, w szczególności dokuczliwych bólów okolicy krocza.

Rak prostaty – rak gruczołu krokowego jest jednym z najczęstszych nowotworów u mężczyzn. Rak prostaty przez długi czas może rozwijać się, nie dając żadnych objawów. Wraz z postępem choroby mogą pojawić się m.in. trudności w oddawaniu moczu, krew w moczu czy krew w nasieniu.

Jak się bada prostatę?

Wczesne wykrycie chorób prostaty, w szczególności raka prostaty, jest kluczowe dla skutecznego leczenia i jego wyników. Ponieważ rak prostaty początkowo nie daje objawów, tak ważne jest regularne profilaktyczne badanie gruczołu krokowego u każdego mężczyzny, już od 40 roku życia.

Badanie per rectum (digital rectal examination, DRE) – ponieważ gruczoł krokowy położony jest do przodu od odbytnicy, jego powierzchnia dostępna jest badaniu palpacyjnemu przez odbyt. w trakcie badania urolog wprowadza do odbytnicy palec w rękawiczce z lubrykantem i bada powierzchnię prostaty. Pozwala to na wykrycie takich nieprawidłowości jak: powiększenie prostaty, guzy czy zwiększoną bolesność, mogące wskazywać na choroby gruczołu krokowego, w tym na raka prostaty.

Ważną rolę w diagnostyce chorób prostaty odgrywa również badanie USG prostaty. W badaniu USG przez powłoki brzuszne urolog może zmierzyć wielkość prostaty, ocenić jej kształt i stopień wpuklania się do pęcherza moczowego, oraz zbadać prostatę pod kątem zmian w miąższy, takich jak zwapnienia czy torbiele.

W wybranych przypadkach wykonuje się przezodbytnicze USG gruczołu krokowego (TRUS), które wykonuje się specjalną sondą o wysokiej częstotliwości, wprowadzaną do odbytnicy. Badanie TRUS pozwala na ocenę nie tylko wielkości prostaty, ale też jej kształtu,  obecności guzów gruczołu krokowego czy stanu pęcherzyków nasiennych.

Jakie badanie wykonać na prostatę?

Podstawowym badaniem laboratoryjnym w diagnostyce chorób prostaty jest PSA (Prostate-Specific Antigen). Jest to badanie wykonywane z krwi. PSA jest proteiną wytwarzaną przez gruczoł krokowy. Sam poziom PSA może być trudny w interpretacji, jednak w korelacji z innymi informacjami z USG prostaty i badania prostaty per rectum stanowi podstawowy element diagnostyki takich stanów, jak łagodny rozrost prostaty, zapalenie gruczołu krokowego i rak prostaty. Poziom PSA zwykle rośnie w raku prostaty, ale może być podwyższony również w stanach nienowotworowych. Każda taka sytuacja wymaga konsultacji specjalisty urologa.

Badanie prostaty – jak się przygotować?

Umówiłeś się na badanie prostaty? Pamiętaj, by zabrać na wizytę wyniki wcześniejszych badań, w tym badania USG i PSA, oraz inną dokumentację medyczną dotyczącą przebytych operacji, chorób przewlekłych i przyjmowanych leków. Ponieważ do oceny gruczołu krokowego w USG potrzebne jest odpowiednie wypełnienie pęcherza moczowego, zaleca się by, na 1 godzinę przed badaniem, pacjent wypił około 1 lit niegazowanej wody i unikał oddawania moczu do czasu konsultacji.

Regularne badanie prostaty jest kluczowe do utrzymania jej prawidłowej kondycji i wczesnego wykrycia ewentualnych nieprawidłowości. Dodatkowo zdrowy styl życia, w tym aktywność fizyczna i zbalansowana dieta pozwalają zredukować ryzyko chorób gruczołu krokowego.